Varnish Cache — konfiguracja i integracja z WordPress

Czym jest Varnish Cache i kiedy go używać?

Varnish Cache to reverse proxy HTTP umieszczony przed serwerem webowym (Apache/Nginx). Przechowuje odpowiedzi w pamięci RAM i serwuje je bezpośrednio dla kolejnych żądań — bez przetwarzania przez PHP/MySQL. Typowy efekt: 10-100x większa przepustowość dla stron z dużym ruchem.

Powiązane tematy: Redis cache WordPress, WordPress cache optymalizacja, konfiguracja Nginx. Porównaj serwery VPS na stronie VPS.

Instalacja Varnish Cache

# Ubuntu 22.04/24.04 — oficjalne repo Varnish
sudo apt update
sudo apt install apt-transport-https

# Dodaj klucz i repo Varnish 7.x
curl -s https://packagecloud.io/varnishcache/varnish76/gpgkey | sudo apt-key add -
. /etc/os-release
sudo sh -c "echo 'deb https://packagecloud.io/varnishcache/varnish76/ubuntu/ $VERSION_CODENAME main' > /etc/apt/sources.list.d/varnishcache_varnish76.list"

sudo apt update
sudo apt install varnish

# Sprawdź wersję
varnishd -V

Zmiana portów

Domyślnie Varnish nasłuchuje na porcie 6081. Zmień tak, żeby Varnish był na porcie 80, a Apache/Nginx na 8080 (lub innym wewnętrznym).

# /etc/default/varnish
DAEMON_OPTS="-a :80 \
    -T localhost:6082 \
    -f /etc/varnish/default.vcl \
    -S /etc/varnish/secret \
    -s malloc,256m"

# Lub przez systemd override (zalecane)
sudo systemctl edit varnish
# Dodaj:
# [Service]
# ExecStart=
# ExecStart=/usr/sbin/varnishd -j unix,user=vcache -F -a :80 -T localhost:6082 -f /etc/varnish/default.vcl -S /etc/varnish/secret -s malloc,256m

Podstawowa konfiguracja VCL

VCL (Varnish Configuration Language) to język konfiguracji Varnish — deklaratywny, zbliżony do C. Najważniejsze funkcje to vcl_recv (obsługa żądania) i vcl_backend_response (obsługa odpowiedzi z backendu).

# /etc/varnish/default.vcl
vcl 4.1;

backend default {
    .host = "127.0.0.1";
    .port = "8080";  # Port Apache/Nginx
}

sub vcl_recv {
    # Usuń port z nagłówka Host
    set req.http.Host = regsub(req.http.Host, ":[0-9]+", "");

    # Nie cache'uj żądań z metodą POST/PUT/DELETE/PATCH
    if (req.method != "GET" && req.method != "HEAD") {
        return (pass);
    }

    # Nie cache'uj zalogowanych użytkowników (WordPress cookies)
    if (req.http.Cookie ~ "wordpress_logged_in|woocommerce_cart") {
        return (pass);
    }

    # Usuń zbędne cookies od przeglądarki (analytics, itp.)
    unset req.http.Cookie;

    return (hash);
}

sub vcl_backend_response {
    # Cache przez 1 godzinę (override Cache-Control backendu)
    set beresp.ttl = 1h;
    set beresp.grace = 15m;

    # Nie cache'uj błędów serwera
    if (beresp.status >= 500) {
        set beresp.uncacheable = true;
        set beresp.ttl = 0s;
    }
}

Integracja z WordPress

WordPress używa cookies do śledzenia sesji i koszyka. Varnish musi omijać cache dla zalogowanych użytkowników i specjalnych stron.

sub vcl_recv {
    # Przepuść zalogowanych i koszyk bez cache
    if (req.http.Cookie ~ "wordpress_logged_in|wp-postpass|woocommerce_cart_hash|woocommerce_items_in_cart") {
        return (pass);
    }

    # Nie cache'uj stron admina, logowania, checkoutu
    if (req.url ~ "^/wp-(admin|login|cron)") {
        return (pass);
    }
    if (req.url ~ "^/(cart|checkout|my-account)") {
        return (pass);
    }

    # Usuń cookies analityczne (nie blokuj cache)
    if (req.http.Cookie) {
        set req.http.Cookie = regsuball(req.http.Cookie, "(^|;\s*)(_ga|_gid|_gat|_fbp|_fbc)[^;]*", "");
        set req.http.Cookie = regsuball(req.http.Cookie, "^;\s*", "");
        if (req.http.Cookie == "") {
            unset req.http.Cookie;
        }
    }
}

Wtyczki WordPress do Varnish

Użyj wtyczki Proxy Cache Purge (dawniej Varnish HTTP Purge) — wysyła PURGE request do Varnish po opublikowaniu/aktualizacji posta.

Purging cache — ręczne i automatyczne

# Ręczne purge konkretnej strony
curl -X PURGE http://localhost/strona/

# Purge całego cache (BAN method — Varnish Plus lub custom)
# W VCL dodaj endpoint PURGE:
sub vcl_recv {
    if (req.method == "PURGE") {
        if (req.http.X-Purge-Token != "twoj-tajny-token") {
            return (synth(403, "Forbidden"));
        }
        return (purge);
    }
}

# Wyczyść cały cache przez varnishadm
sudo varnishadm "ban req.url ~ /"

Monitorowanie Varnish

# Statystyki na żywo (hit ratio, żądania/s, itp.)
varnishstat

# Top 10 najczęściej odwiedzanych URL
varnishtop -i ReqURL

# Log requestów
varnishlog

# Hit ratio — kluczowa metryka
# MISS = żądanie do backendu, HIT = z cache
# Cel: HIT ratio >= 80%
varnishstat -1 | grep "MAIN.cache_hit\|MAIN.cache_miss"

# Oblicz hit ratio
HITS=$(varnishstat -1 -f MAIN.cache_hit | awk '{print $2}')
MISSES=$(varnishstat -1 -f MAIN.cache_miss | awk '{print $2}')
echo "Hit ratio: $(echo "scale=2; $HITS * 100 / ($HITS + $MISSES)" | bc)%"

Typowe problemy i rozwiązania