Cron — zaawansowany harmonogram zadań na serwerze

Opublikowano: 9 kwietnia 2026 · Kategoria: Administracja serwerem

Cron to standardowy daemon harmonogramowania zadań w systemach Linux — bez niego nie ma automatycznych backupów, aktualizacji certyfikatów SSL ani czyszczenia logów. Ten artykuł wykracza poza podstawy: poznasz zmienne środowiskowe, pułapki ścieżek, anacron oraz systemd timer jako nowoczesną alternatywę.

Składnia crontab — dokładne omówienie

Każda linia crontab ma 6 pól. Edytuj crontab przez crontab -e:

# Format: minuta godzina dzien_miesiaca miesiac dzien_tygodnia polecenie
#         0-59   0-23    1-31          1-12    0-7 (0=7=Niedziela)

# Codziennie o 3:00 — backup bazy danych
0 3 * * * /usr/bin/mysqldump -u root -p'haslo' baza > /backup/baza-$(date +\%Y\%m\%d).sql

# Co 15 minut — sprawdzenie stanu aplikacji
*/15 * * * * /usr/bin/curl -s http://localhost/health > /dev/null

# Co poniedziałek o 8:00 — tygodniowy raport
0 8 * * 1 /home/user/skrypty/tygodniowy-raport.sh

# Pierwszego dnia miesiąca o 6:30 — czyszczenie logów
30 6 1 * * /usr/bin/find /var/log -name "*.gz" -mtime +30 -delete

# Dwa razy dziennie (o 8:00 i 20:00) — synchronizacja danych
0 8,20 * * * /usr/local/bin/sync-dane.sh

# Co godzinę w godzinach pracy (8-18) w dni powszednie
0 8-18 * * 1-5 /usr/local/bin/sprawdz-kolejke.sh

Specjalne wyrażenia — @daily, @weekly, @reboot

# Aliasy dla częstych harmonogramów
@reboot   /usr/local/bin/startuj-serwis.sh    # Przy starcie systemu (raz)
@hourly   /skrypt.sh                           # Co godzinę (0 * * * *)
@daily    /skrypt.sh                           # Codziennie o północy (0 0 * * *)
@weekly   /skrypt.sh                           # W niedzielę o północy (0 0 * * 0)
@monthly  /skrypt.sh                           # 1. dnia miesiąca o północy (0 0 1 * *)
@yearly   /skrypt.sh                           # 1 stycznia o północy (0 0 1 1 *)

@reboot jest szczególnie przydatne do uruchamiania usług które nie mają init.d/systemd unit — np. własne aplikacje Node.js lub skrypty inicjalizujące.

Zmienne środowiskowe i MAILTO

Cron uruchamia polecenia w minimalnym środowisku — brak ~/.bashrc, brak /usr/local/bin w PATH. Zawsze podawaj pełne ścieżki:

# Zmienne ustawione NA POCZĄTKU crontab (nie w bloku zadań)
SHELL=/bin/bash
PATH=/usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/sbin:/bin
HOME=/root

# Powiadomienia email — output każdego zadania idzie na ten adres
[email protected]

# Wyłącz email (gdy nie chcesz powiadomień)
# MAILTO=""

# Teraz zadania z poprawnym PATH
0 3 * * * mysqldump -u root baza > /backup/baza.sql
0 4 * * * python3 /home/user/skrypt.py

Logowanie output zadań cron

# Przekieruj stdout i stderr do pliku logu z timestampem
0 3 * * * /skrypt.sh >> /var/log/moj-cron.log 2>&1

# Loguj z datą w nazwie pliku (rotacja dzienna)
0 3 * * * /skrypt.sh >> /var/log/cron-$(date +\%Y-\%m-\%d).log 2>&1

# Wyrzuć output (cichy tryb — tylko emaile przy błędzie)
0 3 * * * /skrypt.sh > /dev/null 2>&1

# Sprawdź logi systemowe cron
grep CRON /var/log/syslog | tail -20
journalctl -u cron --since "1 hour ago"

Anacron — cron dla nieciągłych serwerów

Zwykły cron pomija zadania gdy serwer był wyłączony o zaplanowanej godzinie. Anacron rozwiązuje ten problem — uruchamia pominięte zadania przy następnym starcie:

# Instalacja anacron
apt install anacron

# Konfiguracja: /etc/anacrontab
# Format: okres(dni) opóźnienie(min) identyfikator polecenie

# Co dzień (min. co 24h od ostatniego uruchomienia), 5 min po starcie
1    5    backup.daily    /usr/local/bin/backup-daily.sh

# Co tydzień, 10 min po starcie systemu
7    10   cleanup.weekly  /usr/local/bin/cleanup-weekly.sh

# Co miesiąc, 15 min po starcie
30   15   report.monthly  /usr/local/bin/raport-miesiac.sh

Anacron sprawdza w /var/spool/anacron/ kiedy zadanie ostatnio się wykonało. Jeśli minął wymagany okres — uruchamia je po skonfigurowanym opóźnieniu (czas na pełny boot serwera).

Systemd Timer — nowoczesna alternatywa

Systemd timer to dwa pliki: .service (co robić) i .timer (kiedy). Przykład: dzienny backup:

# /etc/systemd/system/backup-daily.service
[Unit]
Description=Dzienny backup bazy danych
After=network.target mysql.service

[Service]
Type=oneshot
User=backup
ExecStart=/usr/local/bin/backup-daily.sh
StandardOutput=journal
StandardError=journal

# /etc/systemd/system/backup-daily.timer
[Unit]
Description=Uruchamiaj backup codziennie o 3:00
Requires=backup-daily.service

[Timer]
# Codziennie o 3:00 czasu lokalnego
OnCalendar=*-*-* 03:00:00

# Uruchom jeśli pominięto (np. serwer był offline)
Persistent=true

# Losowe opóźnienie do 5 minut (rozłożenie obciążenia)
RandomizedDelaySec=5min

[Install]
WantedBy=timers.target

# Aktywacja i zarządzanie timerem
systemctl daemon-reload
systemctl enable --now backup-daily.timer

# Status i następne uruchomienie
systemctl list-timers --all
systemctl status backup-daily.timer

# Logi zadania
journalctl -u backup-daily.service --since "24 hours ago"

# Uruchom ręcznie (testowanie)
systemctl start backup-daily.service

Cron vs systemd timer — kiedy co wybrać

Najczęstsze pytania